srijeda, 17. ožujka 2021.

Dragan Uzelac | The Rolling Stones: ,,Beggars banquet“ (1968.)



Period od 1967. do 1969. godine, krcat hapšenjima, skandalima i neredima na koncertima, predstavlja najteže razdoblje u životu Stounsa. Nakon godina početnih uspeha, proboja na ritam i bluz sceni, sazrevanja i uspona na rokenrol sceni (čiji su bili jedni od pionira i predvodnika), euforije, slave, kreativnosti i hedonizma, usledili su mrak i depresija, doba neinspirativnog lutanja sredinom šezdesetih - hapšenja zbog uživanja i posedovanja narkotika, problemi s Establišmentom usred ’’jezika isplaženog svima, mokrenja na javnim mestima i prsta gurnutog direktno u oko Sistemu“, kreativna kriza i stalno kaskanje za Bitlsima, čije su posledice bili bledi i neinspirativni albumi poput Between the buttons i Their satanic majesties request, kao i stalni, sve manje podnošljivi problemi sa autodestruktivnim Brajanom Džounsom, činili su se gotovo nepremostivim preprekama u daljem radu grupe...

...Brajan Džouns, jedan od osnivača Stounsa, bluzer u srcu, boem u duši, kreativni genije i multiinstumentalista, čovek koji je bio neprikosnoveni lider i centralna figura ranih Stounsa i koji im je davao sviračku sigurnost i lepotu svojim moćnim blues i rhythm & blues korenima(pre svega pod snažnim uticajem legendarnog bluzera Elmora Džejmsa i njegove magične slajd gitare – što se posebno očituje u snimcima Stounsa nastalim u Americi, kultnim Chess studijima gde su svirale gotovo sve crne bluz legende (pre svega pesmi Vilija Diksona – ’’Little red rooster“), tonuo je sve više u pakleni svet alkohola i narkotika nepovratno nestajući u izmaglici i isparenjima zlog duha autodestrukcije ...

...Plavokosi gitarista Stounsa, bio je harizmatična i autodestruktivna ikona šezdesetih, buntovnik u stalnom raskolu između potreba i mogućnosti, u stalnom sukobu sa okolinom i ne retko samim sobom. Multiinstrumentalista, Elmo Lewis slide gitare ranog britanskog bluesa,’’Mali crveni petao“ i ljubimac žena, harizmatičan, neurotičan, narcisoidan, ali uvek sa nesumnjivim talentom ,vizijom ispred mnogih i stalnom centru zbivanja. Vremenom, njegova kreativnost i bluz ekspresija jedinstvene energije i talenta postale su žrtva paranoje i konstantnog haosa koji ga je pratio kud god bi krenuo, izazvanih konzumiranjem silne količine narkotika i alkohola. Njegova čudesna, rastrzana i razapeta duša krvarila je sve više zatamnjena nerazumevanjem, odbacivanjem i nezadrživim porivima teško objašnjive želje za destrukcijom, bez utehe ili utočišta u bilo čemu ili kome...

...Osnivač i predvodnik ranih Stounsa, Brajan Džouns, vremenom je postajao čovek koji jednostavno ne zna šta bi sa sobom, u večitom sukobu sa okolinom (pre svih ,,saborcima“ Džegerom i Ričardsom koji su se sve više udaljavali od njega i njegove vizije budućnosti benda – ukoliko je uopšte postojala s obzirom na stanje u koje je vremenom sve više tonuo, preuzimali ulogu lidera u bendu i kreirali neke drugačije Stounse, uglavnom sve manje računajući na Brajana, kojeg su početkom juna 1969. napokon i ljubazno zamolili da napusti bend koji je osnovao) i potrazi za identitetom. Na kraju su konstantne depresije, duševni lomovi, psihoze i neuroze, te raspad sistema zatrpani narkoticima i sve manjom kreativnošću, bez vizije budućnosti ili bilo kakvog izlaza, dovele do još jedne u nizu’’ kontroverznih“ smrti tih godina, koje su počistile skoro kompletan krem rock and rolla šezdesetih. Nađen je mrtav 3. jula 1969. godine na dnu bazena svoje kuće u Hartfildu. Imao je 27 godina i svojom tragičnom dušom ponovo je otvorio vrata kluba 27 – svih onih koji su ,, slučajno“ otišli prerano. Plavokosi ,, anđeo“ Stounsa otvorio je nikad zatvoreni krug misterioznih smrti neprilagođenih i neposlušnih, opterećenih prevelikom dozom duše, slobode i saznanja za ovako malen, beznačajan i zao svet... Svet bez svetlosti ili bilo kakve iskrene saosećajnosti, kruga lepote gde se radost meri kroz sreću drugih i bogatstvo u razlikama... Samo srcem, nikako materijalnim smećem i nesrećama bližnjih...


Spas iz kreativnog i životnog haosa, nakon dve godine lutanja psihodeličnim poljima lizergičnih isparenja i iluzija, pojavio se u početku u vidu ultimativnog, razuzdanog Jumping jack flash singla, koji se pojavio 24. maja 1968. godine (u vreme snimanja albuma Beggars banquet), i označio povratak benda korenima, bazičnom rhythm and bluesu, kao i moćnom blues rock zvuku (sa primetnim country uticajima koji će obeležiti narednih par godina Stounsa – pre svega njihov amerikanizovani, bazičniji rok zvuk, nakon niza eksperimenata i koketiranja sa kojekakvim modernim trendovima tog čudesnog vremena, prepunog mnogih izvornih ideja koje če se tek decenijama kasnije razvijati kroz eksperimente potonjih bedova i pravaca) . Mada Brajan Džouns tih godina gotovo da nije ni postojao, niti bio u stanju držati gitaru u rukama (po rečima Kita Ričardsa ’’On bi došao u studio i jednostavno bi se raspao“), bend se okrenuo stvaralaštvu i 5. decembra 1968. objavio najbolji album šezdesetih (po mišljenju uglednog rok kritičara Roy Carra). Ipak, doprinos Džounsa albumu, koji je sniman u periodu od 17. marta do 25. jula 1968. (korišćeni su Olympic sound studio u Londonu i Sunset sound studio u Los Anđelesu) u trenucima ‚‚prisutnosti“ nije bio zanemarljiv : on svira sitar na ’’Street fighting man“, slajd gitaru na ’’No expectations“, usnu harmoniku na ’’Parachute woman“, ,’’Dear doctor“ i ’’Prodigal son“, a potom i melotron na ’’Jig-saw puzzle“ i ,, Stray cat blues“( neke od čudesnih momenata snimanja ovog kultnog albuma i neponovljivog duha šezdesetih beleže i kamere slavnog francuskog filmskog režisera Žan Lik Godara, postavljene u studiju radi potreba njegovog filma ’’One plus one“ nastalog u tim čudesnim danima). Treba napomenuti i značajan muzički doprinos sjajnog Nikija Hopkinsa koji je na ovom albumu svirao klavir i melotron...

Roling Stounsi su, kao malo ko pre njih, uspeli da uhvate duh jednog po mnogo čemu značajnog, revolucionarnog, kreativnog i jedinstvenog vremena (čije posledice osećamo i dan danas) u kojem su stvarali album, dajući refleksije kraja Leta ljubavi i uličnih sukoba kroz bolne i uznemirujuće pesme poput Street fighting man i Sympathy for the devil. Bio je to seizmograf nasilja i frustracija, brutalna slika još brutalnije stvarnosti - slika ratova širom sveta(pre svega vijetnamskog), političkih ubistava, studentskih nemira, građanskih protesta, rasne netrpeljivosti i svetkovine neuništivog zla. Ako je pozni modernizam druge polovine šezdesetih godina, kada su Stounsi dali neke od najboljih numera i albuma koji će obeležiti rokenrol, predstavljao širi skup radikalnih umetničkih pokreta koji su izvršili subverzivni kulturni raskid sa dotadašnjom tradicijom, a avangarda radikalni oblik modernizma koji je pokazao da se kroz umetnost može izvesti revolucionarni preobražaj života, društva i kulture, te promeniti svet estetizacijom života, onda su buntovni Stounsi u naponu svoje povratničke energije i kreativnosti sve to do krajnosti pretvorili u jedinstveni nihilistično-individualistički bunt, a potom i niz vanvremenskih kreacija koje će se pre svega ogledati u dva ključna albuma benda, pa i samog rokenrola, duha šezdesetih – Beggars banquet (1968.) i Let it bleed (1969.). Sam (nepoželjni) izgled omota ploče (slika javnog, neuglednog toaleta išaranog grafitima – kao možda simbolične predstave užasa vremena u kojem je album nastao, pre svega ljudske unutrašnje zapuštenosti i duhovne prljavštine) bio je više nego rečit - u prenesenom značenju preslikavao je brutalni zadah ulica strave i užasa...

... Što se muzike na albumu tiče, bio je to čvrsti rock and roll, amerikanizovani zvuk obojen country stilom i jezgrovitom produkcijom maestralnog Džimija Milera ( američkog muzičara i producenta, čija će saradnja sa Stounsima od ovog albuma doneti niz od četiri možda najbolje Stouns ploče ikad snimljene – uz prethodno pomenute dve, još i Sticky fingers (1971.) i Exile on main street (1972.)) , koja je perfektno kristalizovala zvuk - sa izvrsnom akustikom i slajdom. Kit Ričards je odsvirao sam gotovo sve gitarske deonice - Brajan više nije bio u stanju ni da dođe do studija...

Svugdje čujem zvuke marširajućih nogu, dečko
Everywhere I hear the sound of marching feet, boy

Jer ljeto je ovdje i pravo je vrijeme za borbu na ulici, dečko
Cause summer's here and the time is right for fighting in the street, boy

Ali što jadan dječak može učiniti
But what can a poor boy do

'Pjevati da pjevam za rock' n 'roll bend
'Cept to sing for a rock 'n' roll band

Uzrok je u uspavanom londonskom gradu
Cause in sleepy London town

Jednostavno nema mjesta za uličnog borca
There's just no place for a street fighting man

Ne!
No !

Hej!
Hey !

Mislite da je pravo vrijeme za revoluciju u palači
Think the time is right for a palace revolution

Ali tamo gdje živim igranje je kompromisno rješenje
But where I live the game to play is compromise solution

Pa, što jadan dječak može učiniti
Well, what can a poor boy do

'Pjevati da pjevam za rock' n 'roll bend
'Cept to sing for a rock 'n' roll band

Uzrok je u uspavanom londonskom gradu
Cause in sleepy London town

Jednostavno nema mjesta za uličnog borca
There's just no place for a street fighting man

Ne!
No !

Ne!
No !

Ne!
No !

Sići !
Get down !


Hej!
Hey !

Rekao je da se moje ime zove uznemirenost
Said my name is called disturbance

Vikat ću i vrisnuti, ubit ću kralja, ogradit ću se svim njegovim slugama
I'll shout and scream, I'll kill the king, I'll rail at all his servants

Pa, što jadan dječak može učiniti
Well, what can a poor boy do

'Pjevajte u rock' n 'roll bendu
'Cept to sing in a rock 'n' roll band

Uzrok u uspavanom londonskom gradu
Cause in sleepy London town

Jednostavno nema mjesta za uličnog borca
There's just no place for a street fighting man

Ne!
No !

Ne!
No !

Ne!
No !

Što se samih pesama na albumu tiče (niske od 10 ultimativnih Stouns bisera za sva vremena) tu je radosno-lepršava, u srceparajućem, parodično - detinjastom maniru ljubavne tugovanke otpevana (by Jagger-Richards), sa akustičnim country-blues-rock prelivima zvuka koji prosto radosno vibriraju, razigrana Dear doctor, koja donosi Stounse u opuštenom, nadahnutom izdanju - duh dobre stare Amerike izbija iz uzavrelih rilni ploče i putuje kroz Jagger-Richards vene, natapajući prostranstva slobode i dugih putovanja. Cinično Džegerovo vokalno rolanje, prepuno samopouzdanja i ironije, praćeno je Ričardsovom prelepom akustičnom gitarom, zvukom usne harmonike maestra Brajana Džounsa koja posebnom liričnošću dira dušu (čak i u najgorim stanjima neuništivi duh muzikalnosti nije napuštao Brajana, ukazujući zlobnicima koliko je bio i ostao ispred svih, koliko je jedna hipersenzibilna duša morala da pati previše tanana za ovako brutalan i zao svet) i klavirom Nika Hopkinsa, kao i standardno moćnom ritam sekcijom, temeljom Stouns zvuka – Vajmen,Vots... U istom stilu, ovaj put bliže američkom tradicionalnom folk maniru, nastavlja i moćna Factory girl, sjajna partija ritmičnog Wattsa (uz malu pomoć indijskog instrumenta – tabla, udaraljki čudesnih, hiptnotičkih tonova, veoma razigranih u ovoj pesmi) i Richardsove gitarske veštine, ovaj put na akustičnoj gitari, oslobođene tih godina snažnim kantri uticajem i otvorenim štimom. Factory girl -raspevanu magiju neobičnih ritmova i tempa, sjajno nadograđuju, pre svega zvukom impresivne violine, Richard Grech (britanski muzičar, jedan od bitnih gostiju na albumu i član kultnih bendova poput Family i Blind faith), Nick Hopkins, svirajući melotron i perkusionista afričkog porekla, čest gost Stounsa tih godina – Rocky Dijon, koristeći konge (vrsta bubnjeva poreklom sa Kube), doprinoseći magiji ove neobične melodije... Sa puno čvrstine, jetkosti i gorčine otkida i Jig-saw puzzle (by Jagger-Richards) – slajd gitara Kita Ričardsa reže, seče, uzleće na talasima klavirske jeke Nikija Hopkinsa, melotrona Brajana Džounsa i ubedljivosti Džegerovog vokala. Sve to upakovano sjajnom produkcijom, sa mnogo dobre akustike, eha, čvrstine i slajda ostavlja izvrstan utisak... Elegična, No expectations, lagano klizeći sjajno se nadovezuje upotpunjujući kompletan utisak. Lenjavi, bluzirani Džegerov vokal lebdeći leluja na lepršavom blues zvuku akustičnih gitara Ričardsa i Džounsa, dok prateći Hopkinsov klavir potmulo prati čarobni, opraštajni let ’’galeba“ Brajana Džounsa na bolno dirljivom slajd dodiru njegove odlazeće duše, izgubljene u nekoj drugoj, višoj sferi postojanja... Jedna od najlepših Stouns numera, poslednji pozdrav maestra Brajana Džounsa, čista poetska bluz duša u svom silaznom, glissando momentu, nestvarnom dodiru anđela destrukcije...

... Sledi potom Parachute woman (klasično Stouns prašenje, ritmično i više nego ogoljeno, u njihovom najboljem maniru, možda po poslednji put u punoj, originalnoj postavi sa Brajanom, čiji zvuk usne harmonike kao da najavljuje skori odlazak i kraj) jašući na talasima ,, klizača“, akustične gitare Brajana Džounsa - i odvodi nas, naglašena usnom harmonikom (ponovo Brajan), u beskraj country-blues-rock Stones putešestvije (električnom gitarom Kita Ričardsa), putem njihovih istinskih muzičkih korena koji su se u međuvremenu, do ovog albuma, na par godina zagubili u izmaglicama narkotika i alkohola koji su natapali vene gitarskog i kreativnog tandema Jones-Richards, pre svih... Stray cat blues jednako je ritmično Stouns rollanje( praćeno Hopkinsovim klavirom i zvukom melotrona Brajana Džounsa), njihovo standardno prašenje borbenog duha i raspojasane ritmike, dok Prodigal son u nepuna tri minuta mrvi sve pred sobom nošen duhom zemlje kantrija, Stouns energijom i Brajanovom pratnjom na usnoj harmonici. Na ehu Wyman-Watts ritma, rezantna akustika Richardsovog ’’otvorenog štima“ gradi celokupnu, ujednačeno dobru atmosferu albuma. U najboljem duhu tradicije, američke rhythm & blues i country duše na britanski način, sve kristalno jasno kipti od energije i bogatstva zvuka. Nakon Salt of the earth, koja se samo nadovezuje na uzavrelu atmosferu (na žalost, ovaj put bez Brajana), ,, dosoljavajući je“ i najavljujući budući standardni zvuk Stounsa sedamdesetih, kreće klasični ’’kotrljajući stones touch“- rollanje, ritmičko seckanje i rezanje na čijim moćnim talasima surfa ubedljivi Jaggerov vokal, bojeći sve sarkazmom i ironijom. Još glasniji, jetkiji i borbeniji, u stilu Mick Jagger pokliča i protesta grmi Ulični borac - agonija duha vremena, uključena direktno u Richardsovo pojačalo i propuštena kroz rešeto očaja i besa ’’siromašnog momka kome ne preostaje ništa drugo osim da osnuje r’n’r bend“ i nastavi da prži’“... žestoko i bez mnogo kompromisa... Uz pratnju Brajana Džounsa na sitaru i još jednom žičanom instrumentu egzotične Indije – tanpura, Nikija Hopkinsa na klaviru, gostujućeg muzičara Dejva Mejsona na bas bubnju i indijskom duvačkom instrumentu – shehnai, udaraljke Mika Džegera i Ričardsa na basu i akustičnoj gitari (Gibson Hummingbird acoustic guitar) nastala je jedna od ključnih numera šezdesetih, čistog borbenog duha jedne revolucionarne i beskompromisne epohe...

... Well, then what can a poor boy

do except to sing for a rock’n’roll band

’cause to sleepy London town there’s just do place

street fighting man!...

Jaggerov izlomljeni, neurotični vokal, propušten preko jezivo - zloslutnog ritma razgoropađenih Stounsa u ponovnom usponu kreativne i sviračke energije, kao i iskričave, jetke, nestvarno dobre gitare Kita Ričardsa (jedne od njegovih najboljih Stouns partija) gromko odzvanja i uvodi nas u vrhunac ovog antologijskog albuma: kultna Sympathy for the devil (jedna od ključnih Stouns numera, koja će doživeti par nezaboravnih verzija, pre svih one sa predstave Rock and roll circus, potom opraštajnog koncerta u Hyde parku, London, i, po meni, verovatno najbolju, live verziju sa albuma Get yer ya-ya’s out, potaknutu maestralnom solo deonicom Mika Tejlora), jedna od presudnih, sudbinom određenih, večnih tema, turobna je slika jednog turbulentnog vremena izneverenih očekivanja, ubistava, zla i izgubljenog rata nakon niza fantastično izvojevanih pobeda. Bila je to pesma koja je obeležila čitavu jednu epohu i same Rolling Stonese, kulminirajući zlom sudbom godinu dana kasnije na besplatnom koncertu u Altamontu... Đavo nikad ne zaboravlja i ne prašta... Svirajući bongose i akustičnu gitaru u ovoj zloslutnoj numeri, i pevajući prateće vokale( kojima se priključuje ceo bend, uz dve fatalne žene koje su ih pratile tih godina – Anita Pallenberg i Marianne Faithfull) Brajan Džouns je bio prvi Stouns koji je istinski prizvao Lucifera, otišavši naredne godine s njim zauvek – u do sada nepoznatom pravcu, verovatno sledeći svoj jedinstveni duh bluza...


Molim vas, dopustite mi da se predstavim
Please allow me to introduce myself

Čovjek sam bogatstva i ukusa
I'm a man of wealth and taste

Obišla sam dugu, dugu godinu
I've been around for a long, long year

Ukrao je mnogim čovjekovim dušama otpad
Stole many a man's soul to waste


A bio sam i 'okrugao kad je Isus Krist
And I was 'round when Jesus Christ

Imao je trenutak sumnje i boli
Had his moment of doubt and pain

Prokleto se uvjerio da je Pilat
Made damn sure that Pilate

Oprao je ruke i zapečatio sudbinu
Washed his hands and sealed his fate

Drago mi je
Pleased to meet you

Nadam se da pogađate moje ime
Hope you guess my name

Ali ono što vas zbunjuje
But what's puzzling you

Je li priroda moje igre
Is the nature of my game


Zaglavio sam oko Sankt Peterburga
I stuck around St. Petersburg

Kad sam vidio da je došlo vrijeme za promjenu
When I saw it was a time for a change

Ubio je cara i njegove ministre
Killed the czar and his ministers

Anastasia je uzalud vrisnula
Anastasia screamed in vain




Vozio sam tenk
I rode a tank

Imao generalski čin
Held a general's rank

Kad je blitzkrieg bjesnio
When the blitzkrieg raged

A tijela zaudaraju
And the bodies stank




Drago mi je
Pleased to meet you

Nadam se da pogađate moje ime, o da
Hope you guess my name, oh yeah

Ah, što vas zbunjuje
Ah, what's puzzling you

Da li je priroda moje igre, oh da
Is the nature of my game, oh yeah




Gledala sam s veseljem
I watched with glee

Dok su vaši kraljevi i kraljice
While your kings and queens

Borio se deset desetljeća
Fought for ten decades

Za bogove koje su stvorili
For the gods they made




Viknuo sam
I shouted out

Tko je ubio Kennedys?
Who killed the Kennedys?

Kad nakon svega
When after all

Bili smo ti i ja
It was you and me




Dopustite mi da se predstavim
Let me please introduce myself

Čovjek sam bogatstva i ukusa
I'm a man of wealth and taste

I postavio sam zamke za trubadure
And I laid traps for troubadours

Tko se ubije prije nego što su stigli u Bombaj
Who get killed before they reached Bombay




Drago mi je
Pleased to meet you

Nadam se da ste pogodili moje ime, o da
Hope you guessed my name, oh yeah

Ali ono što vas zbunjuje
But what's puzzling you

Da li je priroda moje igre, da, spustite se, dušo
Is the nature of my game, oh yeah, get down, baby




Drago mi je
Pleased to meet you

Nadam se da ste pogodili moje ime, o da
Hope you guessed my name, oh yeah

Ali što vas zbunjuje
But what's confusing you

To je samo priroda moje igre, da
Is just the nature of my game, mm yeah




Baš kao što je i svaki policajac zločinac
Just as every cop is a criminal

I sve grešnike svete
And all the sinners saints

Kao glave su repovi
As heads is tails

Samo me nazovite Lucifer
Just call me Lucifer

Jer trebam malo suzdržavanja
'Cause I'm in need of some restraint




Pa ako me sretnete
So if you meet me

Uljudite se
Have some courtesy

Imajte malo simpatije, a nešto ukusa
Have some sympathy, and some taste

Koristite sve svoje dobro naučene politese
Use all your well-learned politesse

Ili ću ti otpustiti dušu, mmmm
Or I'll lay your soul to waste, mm yeah




Drago mi je
Pleased to meet you

Nadam se da ste pogodili moje ime, mm da
Hope you guessed my name, mm yeah




Ali ono što vas zbunjuje
But what's puzzling you

Da li je priroda moje igre, mm znači, sruši se
Is the nature of my game, mm mean it, get down




Oh da, spustite se
Oh yeah, get on down

o da
Oh yeah

o da
Oh yeah




Reci mi dušo, kako se zovem
Tell me baby, what's my name

Reci mi dušo, možeš li pogoditi moje ime
Tell me honey, can ya guess my name

Reci mi dušo, kako se zovem
Tell me baby, what's my name

Kažem vam jednom, vi ste krivi
I tell you one time, you're to blame




U redu
Oh, right




Kako se zovem
What's my name

Reci mi dušo kako se zovem
Tell me, baby, what's my name

Reci mi, dušo, kako se zovem
Tell me, sweetie, what's my name.


Bila je to godina praškog ,, proleća“, pariskih studentskih nemira i bunta sanjara koji su hrabro jurišali na barikade boreći se za vlastite ideale i neki novi, mnogo bolji, humaniji i pravedniji svet, godina mog rođenja i početka puta, misije koja još uvek traje, godina ubistva Martina Lutera Kinga i Roberta Kenedija, jedna od mnogih godina vijetnamskog rata (koji je naizgled beskonačno trajao), studentskih demonstracija i kozaračkog kola (kad je drug Tito rekao da su studenti u pravu), godina opasnog življenja, varljivog leta '68. , vrhunac jedne epohe natopljene strastima i buntovnim idejama poznog modernizma, andergraunda, psihodelije i obnovljenog romantičarskog duha, kraj jednog sna i svakako jedne od najboljih ploča svih vremena, zlatne dekade šezdesetih... Bila je to godina kad su nastala dva, po mnogo čemu najbolja i najuticajnija albuma šezdesetih – legendarni ‚‚ Beli album“ Bitlsa i naravno, ,, Prosjački banket“ Stounsa, vreme koje su svojim istinskim buntom ovekovečili jedni jedinstveni sanjari, mladi, hrabri ljudi i veoma, veoma kreativni umetnici, ostavljajući svojim remek delima večni trag u jednom neponovljivo hrabrom i pomalo naivnom vremenu ... Suvo zlato, verujte na reč! Good luck...

Nema komentara :

Objavi komentar

Hvala na vašem komentaru. Isti će biti objavljen nakon pregleda moderatora.